उच्च रक्तदाब असलेल्या रुग्णांसाठी पूरक संगीत उपचार पार्श्वभूमी, परिणाम, निष्कर्ष

 उच्च रक्तदाब असलेल्या रुग्णांसाठी पूरक संगीत उपचार

पार्श्वभूमी, परिणाम, निष्कर्ष

उच्च रक्तदाब हा हृदय व रक्तवाहिन्यांसंबंधीच्या आजारांसाठी पहिला धोकादायक घटक आहे. जीवनशैली आणि लय बदलल्यामुळे, जगभरातील देशांमध्ये उच्च रक्तदाबाचे प्रमाण दरवर्षी वाढत आहे [1].

उच्च-सोडियमयुक्त आहार, लठ्ठपणा, अति मद्यपान, आणि चिंता व नैराश्य यांसारख्या नकारात्मक भावना हे सर्व उच्च रक्तदाबासाठी धोकादायक घटक आहेत [2, 3].

चिंता आणि नैराश्य यांसारख्या नकारात्मक भावना उच्च रक्तदाबावर परिणाम करतात. मागील महामारीशास्त्रीय अभ्यासांनुसार [4, 5]

असे आढळून आले आहे की सुमारे 38.5% चीनी उच्च रक्तदाब असलेले रुग्ण चिंतेने ग्रस्त होते आणि 19.8% नैराश्याने ग्रस्त होते.

चिंता आणि नैराश्य यांसारख्या नकारात्मक भावना व्हॅस्क्युलर एंडोथेलियल फॅक्टरच्या स्रावावर परिणाम करून, रक्तवाहिन्यांची क्रियाशीलता कमी करून आणि रक्तवाहिन्यांचा प्रतिकार वाढवून उच्च रक्तदाबाच्या तीव्रतेवर परिणाम करू शकतात आणि रुग्णांच्या जीवनाची गुणवत्ता कमी करू शकतात [6-8]. म्हणून, उच्च रक्तदाबावर उपचार करताना रुग्णांची चिंता आणि नैराश्य सुधारण्यावर लक्ष केंद्रित करणे खूप महत्त्वाचे आहे.

सध्या, क्लिनिकमध्ये उच्च रक्तदाबाच्या उपचारांसाठी अनेक औषधे उपलब्ध आहेत. जरी ती काही प्रमाणात उच्च रक्तदाब नियंत्रित करू शकत असली तरी, दीर्घकाळ औषधोपचारामुळे औषध-प्रतिकारशक्ती निर्माण होण्याची शक्यता असते आणि औषधोपचार बंद केल्यावर पुन्हा आजार बळावण्याची शक्यता असते. औषधविरहित उपचार पद्धती इतर आरोग्य धोक्यांशिवाय रक्तदाब कमी करण्यासाठी प्रभावी ठरू शकतात. औषधविरहित उपचार पद्धतींपैकी एक म्हणून, संगीत थेरपीचा वापर उच्च रक्तदाबाच्या उपचारात एक पूरक उपचार म्हणून केला जातो. सध्या, अनेक विद्वानांनी [9–11] उच्च रक्तदाबाच्या रुग्णांवर संगीत थेरपीच्या मानसिक आणि शारीरिक परिणामांचे मूल्यांकन केले आहे, परंतु प्रत्येक अभ्यासातील नमुना आकार लहान आहे आणि संशोधनाचे निष्कर्ष वेगवेगळे आहेत. जरी मागील मेटा-विश्लेषणांनी [12, 13] उच्च रक्तदाबाच्या रुग्णांमध्ये संगीत थेरपीच्या रक्तदाबावरील परिणामाचे विश्लेषण केले असले तरी, अधिक संबंधित अभ्यास प्रकाशित झाल्यावर, उच्च रक्तदाबासाठी संगीत थेरपीच्या भूमिकेवर अद्ययावत मेटा-विश्लेषणांची आवश्यकता आहे. म्हणून, या मेटा-विश्लेषणाचा उद्देश मेटा-विश्लेषण पद्धतीचा वापर करून उच्च रक्तदाबाच्या रुग्णांवर संगीत थेरपीच्या वापराच्या परिणामाचे सर्वसमावेशक मूल्यांकन करणे आहे, जेणेकरून उच्च रक्तदाबाच्या उपचार आणि व्यवस्थापनासाठी पुरावा-आधारित आधार प्रदान करता येईल. 

निकाल: अखेरीस २३०६ रुग्णांचा समावेश असलेले एकूण २० आरसीटी (RCTs) समाविष्ट करण्यात आले. ११५४ रुग्णांना संगीत उपचार देण्यात आले. मेटा-विश्लेषणाने असे दर्शविले की संगीत थेरपी सिस्टोलिक रक्तदाब (MD = - 9.00, 95%CI: - 11.99~- 6.00), डायस्टोलिक रक्तदाब (MD = -6.53, 95%CI: -9.12~- 3.93), हृदय गती (MD = -3.76, 95%CI: -7.32~- 0.20), सेल्फ-रेटिंग अँक्झायटी स्केल (SAS) स्कोअर (MD =-8.55, 95%CI: -12.04~-4.12), सेल्फ-रेटिंग डिप्रेशन स्केल (SDS) स्कोअर (MD = -9.17, 95%CI: -13.85~-5.18), हॅमिल्टन अँक्झायटी स्केल (HAMA) स्कोअर (MD = -3.37, 95%CI: - 5.38~- 1.36), PSQI स्कोअर (MD =-1.61) प्रभावीपणे कमी करू शकते. उच्च रक्तदाब असलेल्या रुग्णांमध्ये नियमित उपचारांच्या तुलनेत संगीत थेरपीमध्ये लक्षणीय सुधारणा दिसून आली (सर्व P < 0.05). एकत्रित निष्कर्षांमध्ये कोणताही प्रकाशन पूर्वग्रह आढळला नाही (सर्व P > 0.05).

निष्कर्ष: संगीत थेरपी उच्च रक्तदाब असलेल्या रुग्णांमध्ये रक्तदाब आणि हृदय गती प्रभावीपणे नियंत्रित करू शकते, चिंता आणि नैराश्याची पातळी कमी करू शकते आणि झोपेची गुणवत्ता सुधारू शकते. समाविष्ट केलेल्या अभ्यासांची संख्या आणि गुणवत्ता मर्यादित असल्याने, वरील निष्कर्षांची पडताळणी अधिक उच्च-गुणवत्तेच्या अभ्यासांद्वारे करणे आवश्यक आहे.

संदर्भ

बीएमसी कॉम्प्लिमेंटरी मेडिसिन अँड थेरपी

. २०२३ एप्रिल ६; २३(१):११०.

doi: 10.1186/s12906-023-03929-6.

उच्च रक्तदाब असलेल्या रुग्णांसाठी पूरक संगीत थेरपी: एक मेटा-विश्लेषण आणि पद्धतशीर पुनरावलोकन

मिन काओ १, झियुआन झांग १ २

कृपया डॉक्टरांचा सल्ला घ्या