तीळ (सेसामम इंडिकम एल.),
पेडालिएसी कुळातील, हे मानवाद्वारे वापरल्या जाणाऱ्या पहिल्या तेलबिया पिकांपैकी एक आहे. याची मोठ्या प्रमाणावर लागवड केली जाते आणि त्याचा सौम्य स्वाद व उच्च पौष्टिक मूल्य यामुळे ते आहारात खूप लोकप्रिय आहे. तिळाच्या बियांमध्ये प्रथिने आणि लिपिड्स भरपूर प्रमाणात असतात आणि त्याचे अनेक आरोग्य फायदे आहेत. अनेक इन विट्रो आणि इन व्हिवो अभ्यास आणि क्लिनिकल चाचण्यांमध्ये असे आढळून आले आहे की तिळाच्या बियांमध्ये लिग्नॅनसारखे सक्रिय घटक भरपूर प्रमाणात असतात. त्यांचे
अँटीऑक्सिडंट, कोलेस्ट्रॉल कमी करणे, रक्तातील लिपिड्सचे नियमन, यकृत आणि मूत्रपिंडाचे संरक्षण, हृदय व रक्तवाहिन्यासंबंधी प्रणालीचे संरक्षण, दाहक-विरोधी, कर्करोग-विरोधी आणि इतर परिणाम आहेत,
जे मानवी आरोग्यासाठी खूप फायदेशीर आहेत. याव्यतिरिक्त, तिळाचा जलीय अर्क प्राण्यांसाठी सुरक्षित असल्याचे दिसून आले आहे. एक महत्त्वाचे औषधी आणि खाद्य म्हणून वापरले जाणारे अन्न म्हणून, तिळाचा उपयोग दैनंदिन जीवनातील अन्न, पशुखाद्य आणि सौंदर्यप्रसाधने यांसारख्या विविध पैलूंमध्ये केला जातो. तिळाचे आरोग्यदायी अन्न म्हणून उपयोग वाढत आहेत. हा शोधनिबंध तिळाच्या पौष्टिक मूल्यावर, रासायनिक रचनेवर, औषधीय परिणामांवर आणि प्रक्रिया उपयोगांवर झालेल्या संशोधनाच्या प्रगतीचा आढावा घेतो, जेणेकरून तिळाच्या अधिक कार्यक्षमतेच्या पुढील विकासाला चालना मिळेल.
वनस्पतिशास्त्रीय वर्णन
तीळ, सेसामम प्रजातीतील, पेडालिएसी कुळातील एक सदस्य आहे. जनुकीय द्रव्याच्या रंगानुसार, तिळाचे पांढरा तीळ, काळा तीळ आणि पिवळा तीळ असे वर्गीकरण केले जाऊ शकते,
त्यापैकी काळा आणि पांढरा तीळ हे अधिक सामान्य आणि मोठ्या प्रमाणावर पिकवल्या जाणाऱ्या प्रमुख प्रजाती आहेत, जसे की आकृती १ मध्ये दाखवले आहे. काळ्या तिळामध्ये वाढण्याची क्षमता, दुष्काळ प्रतिकारशक्ती जास्त असते, तर पांढऱ्या तिळामध्ये तेलाचे प्रमाण जास्त आणि गुणवत्ता चांगली असते आणि त्याची लागवडीची जागा व वितरण सर्वात मोठे आहे. पिवळ्या तिळासारख्या इतर विविध प्रकारांमध्ये, त्याची झाडे बहुतेक फांद्या असलेली असतात. सर्वसाधारणपणे, जनुकीय द्रव्याचा रंग जसजसा गडद होतो, तसतसे तेलाचे प्रमाण हळूहळू कमी होते [९].
आकृती १.
नवीन टॅबमध्ये उघडा
वेगवेगळ्या रंगांचे तिळाचे दाणे. (अ) काळा तीळ; (ब) पांढरा तीळ
No comments:
Post a Comment