कलिंगड(हृदय व रक्तवाहिन्यांचे संरक्षण)

जगभरात वाढत्या मृत्यूदराचे प्रमुख कारण हृदय व रक्तवाहिन्यांचे आजार आहेत.

शिवाय, हृदय व रक्तवाहिन्यांच्या आजारांवर उपचारांचा खर्चही जास्त असतो.

म्हणूनच, हृदयासाठी अनुकूल आहार असलेली जीवनशैली अवलंबल्यास या आजाराशी संबंधित जोखीम घटक कमी होतील. फळे आणि भाज्या हृदय व रक्तवाहिन्यांच्या आजारांचे नकारात्मक परिणाम कमी करू शकतात.

एल-सिट्रुलिन आणि एल-आर्जिनिनमध्ये दाह आणि ऑक्सिडेटिव्ह तणाव कमी करण्याची क्षमता असते [१९,२०].

तथापि, एल-सिट्रुलिन आणि एल-आर्जिनिनचे थेट सेवन केल्यास मळमळ आणि अतिसार यांसारखे पचनसंस्थेशी संबंधित त्रास होऊ शकतात [२१,२२]. म्हणून, एल-सिट्रुलिन (एल-आर्जिनिनचा पूर्वगामी, जो प्रथिने संश्लेषणासाठी एक आवश्यक अमिनो आम्ल आहे) समृद्ध फळांचे सेवन करणे, जसे की कलिंगड, आवश्यक पोषण मिळवण्यासाठी महत्त्वाचे आहे.

पावडर स्वरूपातील संपूर्ण कलिगाडा चा पूरक आहारामुळे जास्त चरबीयुक्त आहार दिलेल्या उंदरांमध्ये लिपिड प्रोफाइल, अँटीऑक्सिडंट स्थिती आणि दाह-विरोधी गुणधर्मांमध्ये सुधारणा झाली [२३].

शिवाय, कलिंगडाच्या सेवनाने लिपिड चयापचयेशी संबंधित 

जनुकांच्या अभिव्यक्तीचे नियमन झाले [२३]. सविस्तरपणे सांगायचे झाल्यास,कलिंगड आणि एल-आर्जिनिनच्या वाढीव प्रमाणामुळे एंडोथेलियल नायट्रिक ऑक्साईड सिंथेसच्या यकृतातील जनुकांच्या अभिव्यक्तीचे नियमन वाढले. नायट्रिक ऑक्साईड (NO) हा एक सर्वव्यापी सिग्नलिंग रेणू आहे जो रक्तवाहिन्यांच्या शिथिलतेसाठी महत्त्वपूर्ण आहे आणि तो लिपिड चयापचयवर परिणाम करून एथेरोस्क्लेरोसिस कमी करतो [२३,२४,२५].

 दुसरीकडे कलिंगडाचा पूरक आहारामुळे उंदरांमधील फॅटी

 ॲसिड सिंथेस (FAS), ३-हायड्रॉक्सी-३मिथाइल ग्लुटारिल-कोए रिडक्टेस (HMGCR), स्टेरॉल रेग्युलेटरी एलिमेंट बाइंडिंग प्रोटीन (SERB) १, SERB २, सायक्लोऑक्सिजनेज-२ (COX2), आणि न्यूक्लियर फॅक्टर-κB (NF-κB) यांसारख्या लिपिड चयापचयेशी संबंधित जनुके कमी झाली [२३]. वरील एन्झाईम्सपैकी, FAS फॅटी ॲसिडच्या डे नोव्हो संश्लेषणात महत्त्वाची भूमिका बजावते, तर HMGCR कोलेस्ट्रॉल संश्लेषणात दर-मर्यादित एन्झाइम म्हणून कार्य करते [२६]. त्याचप्रमाणे, SREBP-1 आणि SREBP-2 दोन्ही अनुक्रमे फॅटी ॲसिड आणि कोलेस्ट्रॉल संश्लेषणात सामील असलेल्या जनुकांच्या प्रतिलेखनाचे नियमन करतात [२७].

ऑक्सिडेटिव्ह ताण आणि दाह हे एथेरोस्क्लेरोसिसच्या सुरुवातीतील प्रमुख घटक आहेत. 

सी-रिॲक्टिव्ह प्रोटीनची सीरम पातळी प्रणालीगत दाहचे सूचक म्हणून वापरली जाते. 

 ज्यामुळे हृदयाचे कार्य बिघडते [२८,२९]. कलिंगडाच्या सेवनाने उच्च चरबीयुक्त आहार 

दिलेल्या उंदरांच्या सीरममधील सी-रिॲक्टिव्ह प्रोटीनची पातळी लक्षणीयरीत्या कमी झाली [३०]. शिवाय, कलिंगडाने दाहक-समर्थक प्रोस्टॅग्लॅंडिनच्या संश्लेषणासाठी जबाबदार असलेल्या कॉक्स-२ एन्झाइमची अभिव्यक्ती देखील कमी केली. पुढे, हाँग आणि इतरांनी [३०] दाखवून दिले की कलिंगडाच्या पूरक आहारामुळे

 नॉन-स्टेरॉइडल अँटी-इन्फ्लेमेटरी औषधांसारखीच यंत्रणा दिसून येते, जी कॉक्स-२ ची क्रिया थांबवते आणि दाहक प्रतिसाद कमी करते.

एका अलीकडील अभ्यासाने मानवांमध्ये हृदय व रक्तवाहिन्यासंबंधी विकारांचे जोखीम घटक कमी करण्याची कलिंगडाची क्षमता दर्शविली आहे [३१,३२].

कॉनॉली आणि इतरांच्या मते [३२], चार आठवड्यांच्या कालावधीसाठी दररोज कलिंगडाचे सेवन केल्याने शरीराचे वजन, बॉडी मास इंडेक्स, कंबर-ते-नितंब गुणोत्तर आणि रक्तदाब यामध्ये लक्षणीय घट झाली.

याव्यतिरिक्त, अहवालात असा दावा देखील केला आहे की कलिंगडाच्या पूरक आहारामुळे लठ्ठ प्रौढांमध्ये ट्रायग्लिसराइड, कमी घनतेचे लिपोप्रोटीन कोलेस्ट्रॉल, थायोबार्बिट्युरिक ॲसिड रिॲक्टिव्ह सबस्टन्सची पातळी कमी झाली आणि अँटीऑक्सिडंट क्षमता वाढली [३२]. एकूणच, हे स्पष्ट झाले आहे की नियमितपणे कलिंगडाचे सेवन केल्याने हृदय व रक्तवाहिन्यांसारख्या जुनाट आजारांशी संबंधित जोखीम घटक कमी होतात.

संदर्भ

Molecules

. 2020 Nov 11;25(22):5258. doi: 10.3390/molecules25225258

Versatile 5 Potentials of Watermelon—A Modest Fruit Loaded with Pharmaceutically Valuable Phytochemicals

Abinaya Manivannan 1, Eun-Su Lee 1, Koeun Han 1, Hye-Eun Lee 1, 

Do-Sun