फुफ्फुसाच्या कर्करोगाचे जीवशास्त्र

 इंट जे मोल सायन्स. २०२५ एप्रिल १७;२६(८):३८१८. doi: १०.३३९०/ijms२६०८३८१८

फुफ्फुसाच्या कर्करोगाचे जीवशास्त्र, जीनोमिक्स आणि वांशिक विषमतेचा सद्यस्थितीतील आराखडा

एनास एस अलसातारी १,२, केली आर स्मिथ १,२, सप्तला पी लोकू गलापथी १,२, एल्बा ए टर्बट-हेरेरा १,२, सांतनु दासगुप्ता १,२,३,*

संपादक: रॉबर्ट आर्थर क्रॅट्झके

Ref

Int J Mol Sci. 2025 Apr 17;26(8):3818. doi: 10.3390/ijms26083818

The Current Roadmap of Lung Cancer Biology, Genomics and Racial Disparity

Enas S Alsatari 1,2, Kelly R Smith 1,2, Sapthala P Loku Galappaththi 1,2, Elba A Turbat-Herrera 1,2, Santanu Dasgupta 1,2,3,*

Editor: Robert Arthur Kratzke

प्रस्तावना

फुफ्फुसाचा कर्करोग हा दुसऱ्या क्रमांकाचा सर्वात सामान्य कर्करोग आहे, ज्याचा घटना दर ११.४% आहे [१].

२०१८ मध्ये युनायटेड स्टेट्समध्ये २,३०,००० हून अधिक नवीन प्रकरणे आढळली, ज्यामुळे स्तन, कोलन आणि प्रोस्टेट कर्करोगासह इतर सर्व कर्करोगांच्या एकत्रित प्रकरणांपेक्षा जास्त मृत्यू झाले [२].

ग्लोबोकॅन २०२० च्या आकडेवारीनुसार, २०२० मध्ये फुफ्फुसाच्या कर्करोगाची अंदाजे २.३ दशलक्ष नवीन प्रकरणे (११.४%) आणि जवळपास १.८ दशलक्ष मृत्यू नोंदवले गेले [३].

आयुष्याच्या पाचव्या दशकापूर्वी फुफ्फुसाचा कर्करोग असामान्य आहे, परंतु वयानुसार त्याचा घटना दर वाढतो [३].

अमेरिकेत, पुरुषांमध्ये फुफ्फुसाच्या कर्करोगाचा घटना दर कमी होत आहे, तर महिलांमध्ये सुरुवातीला वाढ आणि नंतर घट दिसून आली.

हे विशेषतः तरुण स्त्रियांमध्ये अधिक ठळकपणे दिसून येते, ज्यांच्यामध्ये अलीकडे पुरुषांपेक्षा जास्त घटना दर दिसून आले आहेत, विशेषतः नॉन-हिस्पॅनिक श्वेतवर्णीय आणि आशियाई/पॅसिफिक बेटांवरील लोकांमध्ये [४].

त्याचप्रमाणे, नोलेन आणि इतरांच्या एका अभ्यासात असे दिसून आले की, युनायटेड स्टेट्समध्ये तरुण स्त्रियांमध्ये समान वयाच्या पुरुषांपेक्षा फुफ्फुसाच्या कर्करोगाचे प्रमाण जास्त आहे, जे ५०-५४ वयोगटापर्यंत दिसून येते [५].

एका अगदी अलीकडील अभ्यासात असे दिसून आले आहे की फुफ्फुसाच्या कर्करोगाच्या मृत्यू दरातील घट ही घटना दरातील घटीपेक्षा जास्त आहे, विशेषतः पुरुष (वार्षिक ५.०% विरुद्ध २.६%) आणि महिलांमध्ये (वार्षिक ४.३% विरुद्ध १.१%) [६].

दुसरीकडे, विविध वांशिक आणि जातीय गटांमध्ये फुफ्फुसाच्या कर्करोगाच्या घटना दरामध्ये अजूनही विषमता अस्तित्वात आहे। मूळ अमेरिकन लोकांमध्ये या रोगाचे प्रमाण सर्वाधिक आणि घट सर्वात कमी दिसून आली, आणि मिसिसिपी आणि केंटकीसह विविध राज्यांमध्ये, ऐतिहासिक धूम्रपान प्रसारामुळे बहुतेक पाश्चात्य राज्यांपेक्षा दोन ते तीन पट जास्त मृत्यू दर अनुभवला जात आहे [६].

याव्यतिरिक्त, इतर हिस्पॅनिक गटांच्या तुलनेत क्यूबन पुरुषांमध्ये या रोगाचे प्रमाण अधिक आहे, तर अमेरिकेत जन्मलेल्या कृष्णवर्णीय पुरुषांमध्ये कॅरिबियनमध्ये जन्मलेल्या कृष्णवर्णीयांपेक्षा हे प्रमाण जास्त आहे [७].

महिलांमध्ये, अमेरिकेत जन्मलेल्या कृष्णवर्णीय महिलांमध्ये या रोगाचे प्रमाण सर्वाधिक आहे [७].

असे असले तरी, फुफ्फुसाचा कर्करोग हा जगाच्या सर्व भागांमध्ये कर्करोगामुळे होणाऱ्या मृत्यूचे सर्वात सामान्य कारण आहे [८].

२०२० मध्ये, फुफ्फुसाच्या कर्करोगामुळे सुमारे १.८ दशलक्ष मृत्यू झाले, जे सर्व कर्करोगाच्या मृत्यूंपैकी १८% होते.

वय-मानक मृत्यू दर (ASMR) प्रति १,००,००० लोकांमागे १८.० होता (पुरुषांमध्ये २५.९ आणि महिलांमध्ये ११.२) [९,१०].

मृत्यू दरामध्ये प्रादेशिक स्तरावर लक्षणीय फरक दिसून येतो. सर्वाधिक मानवी विकास निर्देशांक (HDI) असलेल्या देशांमध्ये, प्रामुख्याने युरोप आणि उत्तर अमेरिकेत, हे दर सर्वाधिक आहेत, तर उप-सहारा आफ्रिकेत असलेल्या देशांमध्ये हे दर सर्वात कमी आहेत [९].

या समीक्षा लेखात, आम्ही फुफ्फुसाच्या कर्करोगाचे आणि वांशिक विषमतेचे सध्याचे ज्ञान सारांशित केले आहे, ज्यामध्ये जीनोमिक्स, जीवशास्त्र आणि सूक्ष्मजीव परिसंस्था यासह विविध पैलूंवर लक्ष केंद्रित केले आहे.

आम्ही फुफ्फुसाच्या कर्करोगाच्या निर्मितीशी संबंधित भिन्न हिस्टोपॅथॉलॉजिकल आणि आण्विक उपप्रकार, महामारीशास्त्र आणि जोखीम घटक, हिस्टोपॅथॉलॉजिकल आणि आण्विक प्रगतीचे नमुने, केंद्रकीय आणि मायटोकॉन्ड्रियल अनुवांशिक बदल, एपिजेनेटिक बदल, रोगप्रतिकार प्रणालीतील बिघाड आणि मायक्रोबायोममधील असंतुलन देखील सादर केले आहेत.