हवेतील अती सूक्ष्म कण , मेंदूचा पक्षघात

 

     हवेतील अती सूक्ष्म कण , मेंदूचा पक्षघात 

 PM2.5 आणि इस्केमिक स्ट्रोकच्या वेगवेगळ्या घटकांची संशोधन प्रगती

(PM2.5 म्हणजे सूक्ष्म कण, हवा

प्रदूषक (२.५ मायक्रोमीटर किंवा त्यापेक्षा लहान)

धूळ धूर सारख्या स्रोतांपासून

आणि काजळी फुफ्फुसांमध्ये आणि रक्तप्रवाहात प्रवेश करण्यासाठी 

पुरेसे लहान असल्याने आरोग्यास धोका निर्माण होतो हृदयरोग फुफ्फुसाचा आजार स्ट्रोक)

विविध घटकांची संशोधन प्रगती

PM2.5 आणि इस्केमिक स्ट्रोक

PM2.5 हे जटिल

घटकांचे एकसमान नसलेले मिश्रण आहे जे अनेक स्रोतांमधून 

तयार होतात आणि या मिश्रणाच्या वेगवेगळ्या घटकांमध्ये वेगवेगळे रासायनिक आणि जैविक विषारी घटक असतात, ज्यामुळे PM2.5 ची विषारीता आणि धोके PM2.5 च्या समान वस्तुमानासाठी देखील बदलू शकतात. PM2.5 आणि

इस्केमिक स्ट्रोकवरील मागील अभ्यास वेगवेगळे किंवा अगदी विरुद्ध निष्कर्षांवर

 पोहोचले आहेत आणि PM2.5 ची विषमता

विषमता लक्षात घेता संशोधकांना विशिष्ट PM2.5 घटकांच्या आरोग्य परिणामांवर लक्ष केंद्रित करण्यास प्रवृत्त केले आहे. तथापि, PM2.5 घटकांच्या जटिलतेमुळे, विशिष्ट PM2.5 घटकांच्या संपर्कात येण्याचा आणि 

इस्केमिक स्ट्रोकमधील संबंधांचे मूल्यांकन करणे महत्त्वपूर्ण 

आव्हाने निर्माण करते.

  म्हणून, हा पेपर PM2.5 आणि त्याच्या विविध घटकांशी आणि इस्केमिक स्ट्रोकशी संबंधित

अभ्यासांचा आढावा आणि विश्लेषण करतो, ज्याचा उद्देश PM2.5 ची 

रचना समजून घेणे आणि त्याचे हानिकारक घटक ओळखणे, इस्केमिक स्ट्रोकशी त्यांचा संबंध स्पष्ट करणे आणि अशा प्रकारे इस्केमिक स्ट्रोकवर 

परिणाम करणाऱ्या जैविक यंत्रणेचा अभ्यास करण्यासाठी आणि PM2.5 च्या विविध घटकांशी संबंधित इस्केमिक स्ट्रोकच्या प्रतिबंध आणि उपचारांसाठी काही अंतर्दृष्टी आणि विचार प्रदान करणे आहे

प्रस्तावना

पार्टिक्युलेट मॅटर २.५ (PM2.5) म्हणजे वातावरणातील २.५ μm

 पेक्षा कमी किंवा त्यापेक्षा कमी वायुगतिकीय व्यासाचे कण पदार्थ, 

जे सध्या रोगाच्या जागतिक ओझ्यात योगदान 

देण्याच्या बाबतीत सहाव्या क्रमांकावर आहे आणि 

सार्वजनिक आरोग्यासाठी गंभीर धोका निर्माण करणारा 

पर्यावरणीय जोखीम घटक बनला आहे (१.) जरी PM2.5 कण आकाराने लहान असले तरी, PM2.5 हे मोठ्या प्रमाणात जास्त

 विषारी मानले जाते. एकीकडे, समान वस्तुमानाच्या इतर प्रदूषकांपेक्षा

 PM2.5 श्वसनमार्गात जमा होण्याची शक्यता जास्त असते आणि ते थेट मेंदूत देखील हस्तांतरित केले जाऊ शकते कारण PM2.5 कण लहान 

असतात आणि हवेत जास्त काळ टिकून राहू शकतात; दुसरीकडे, 

PM2.5 हवेला हानिकारक पदार्थांनी समृद्ध करू शकते आणि त्याच्या पृष्ठभागाचे 

क्षेत्रफळ/वस्तुमान गुणोत्तरामुळे अधिक विषारी रसायने शोषून घेऊ शकते (2.) PM2.5 ची रचना

जटिल आहे, आणि त्याच्या घटकांची भौतिक रचना, रासायनिक रचना आणि स्रोत 

भिन्न आहेत, परिणामी त्याची रोगजनक यंत्रणा स्पष्ट नाही, ज्यामुळे PM2.5 च्या आरोग्यासाठी 

सर्वात हानिकारक पैलूंचे PM2.5 च्या पातळीपासून सर्वोत्तम

 प्रमाणित करणे कठीण आहे, ज्यामुळे आपल्याला PM2.5 घटकांच्या पातळीवर आरोग्य जोखीम मूल्यांकन करणे आवश्यक आहे.

 संयुग प्रदूषक म्हणून, PM2.5 मध्ये विविध विषारी घटक असतात3, 

ज्यात पाण्यात विरघळणारे अजैविक आयन, कार्बनयुक्त घटक, अजैविक घटक आणि सेंद्रिय पदार्थ इत्यादींचा समावेश आहे.4. वर नमूद केलेल्या रासायनिक-संबंधित घटकांव्यतिरिक्त, काही अभ्यासांनी असेही दर्शविले आहे की PM2.5 मध्ये सूक्ष्मजीव देखील असतात(5.)

जगभरातील रुग्णांसाठी मृत्यू आणि अपंगत्वाचे एक प्रमुख कारण म्हणून स्ट्रोक ओळखले जाते आणि न्यूरोलॉजिकल रोग म्हणून मानवी आरोग्यासाठी एक गंभीर धोका आहे (6.) स्ट्रोकचे दोन मुख्य उपप्रकार आहेत, म्हणजे 

इस्केमिक स्ट्रोक (IS) आणि हेमोरेजिक(रक्तस्त्राव) स्ट्रोक. मेंदूच्या एखाद्या 

भागात रक्तपुरवठा बंद पडल्याने किंवा हृदय किंवा मानेच्या रक्तवाहिनीतून उद्भवणाऱ्या एम्बोलसच्या एम्बोलिझममुळे IS होतो.

प्रगतीशील एथेरोस्क्लेरोसिसमुळे हृदय किंवा मानेच्या रक्तवाहिनीतून, आणि हा एक सामान्य प्रकारचा स्ट्रोक आहे, जो स्ट्रोकच्या एकूण घटनांपैकी 87% आहे (7.)

रोगाच्या जागतिक ओझ्यावरील अभ्यासात, असा अंदाज आहे की 2015 मध्ये PM2.5 मुळे अंदाजे 4.7 दशलक्ष लोकांचा मृत्यू झाला (8) आणि 

जागतिक स्तरावर स्ट्रोकच्या 30% जोखीम वायू प्रदूषणामुळे होऊ शकते (9), त्यामुळे PM2.5-संबंधित IS मध्ये रस वाढत आहे. काही अभ्यास असे सूचित करतात की PM2.5 च्या अल्पकालीन संपर्कामुळे IS मुळे होणारे आजार आणि मृत्युदर वाढू शकतो (10;) तर काही अभ्यास असे सूचित करतात

 की सभोवतालच्या PM2.5 च्या दीर्घकालीन संपर्कामुळे IS मुळे होणारे अकाली मृत्यू होऊ शकतो (11.)

थोडक्यात, जरी जगभरातील महामारीशास्त्रीय अभ्यासातून 

असे दिसून आले आहे की PM2.5 च्या संपर्कामुळे IS च्या 

आजारपणात आणि मृत्युदरात सतत वाढ होते, परंतु संबंधित 

अभ्यासातून असेही दिसून आले आहे की PM2.5 आणि IS मधील 

संबंध अंदाज स्थानिक आणि तात्पुरती विषमता दर्शवितात (12). 

PM2.5 च्या रासायनिक रचनेतील फरक PM2.5

 विषारीपणामध्ये फरक करण्यास कारणीभूत ठरतात (13,)

 असे वाढती पुरावे आहेत कारण PM2.5 च्या वेगवेगळ्या

 घटकांचे IS वर वेगवेगळे परिणाम असू शकतात आणि मागील अभ्यासांमध्ये बहुतेक PM2.5 च्या एकूण वस्तुमानावर लक्ष केंद्रित केले गेले आहे, म्हणून यामुळे विषमता निर्माण झाली असेल

निष्कर्ष, तथापि, पुरावे मर्यादित आहेत आणि पुढील अभ्यास आवश्यक आहेत (14.) PM2.5 च्या कोणत्या रासायनिक घटकांचा IS वर जास्त प्रभाव पडतो हे देखील शोधण्यात आले आहे, परंतु केवळ मर्यादित संख्येतील घटकांची तपासणी करण्यात आली आहे आणि निष्कर्ष विसंगत आहेत (15).

 म्हणून, हा पेपर PM2.5-संबंधित IS-संबंधित साहित्याचा सारांश आणि आयोजन करतो आणि वेगवेगळ्या PM2.5 घटक आणि IS मधील 

संबंधांचे वर्गीकरण करतो, जे संशोधकांना PM2.5 

मधील विषारी कणांची वैशिष्ट्ये समजून घेण्यास, 

सर्वात हानिकारक PM2.5 घटक ओळखण्यास आणि 

या घटक आणि IS मधील संबंधांबद्दल अंतर्दृष्टी मिळविण्यास मदत करेल, अशा प्रकारे संवेदनशील व्यक्ती ओळखण्यासाठी आणि PM2.5 च्या संपर्कात त्यांचे संपर्क कमी करण्यासाठी मार्गदर्शन करेल आणि वायू प्रदूषण व्यवस्थापन धोरणांच्या विकासासाठी पुरावे देखील प्रदान करेल.

PM2.5 आणि त्याचे वेगवेगळे घटक आणि इस्केमिक स्ट्रोक रोग यांच्यातील सहसंबंध आणि संशोधन प्रगती समजून घेण्यासाठी, आम्ही पबमेड डेटाबेसमध्ये संबंधित साहित्य शोधले, ज्यामध्ये डेटाबेस स्थापना ते 31 मार्च 2023 

पर्यंतचा शोध कालावधी होता. आम्ही संबंधित शोधांसाठी 

कीवर्ड वापरतो, ज्यामध्ये प्रामुख्याने "इस्केमिक स्ट्रोक" आणि "PM2.5" 

समाविष्ट आहेत; दुय्यम कीवर्डमध्ये "पाण्यात विरघळणारे अजैविक आयन", "कार्बन-युक्त अपूर्णांक", "अजैविक घटक", "सेंद्रिय पदार्थ" आणि "सूक्ष्मजीव" यांचा समावेश आहे. शीर्षक आणि सारांश वाचून इस्केमिक स्ट्रोक लोकसंख्येमध्ये PM2.5 आणि त्याच्या संबंधित घटकांचा अभ्यास केला गेला की नाही यावर आधारित पुनर्प्राप्त साहित्य निवडले गेले आणि आमच्या अभ्यासात समाविष्ट केले गेले.

टीप IS म्हणजे इस्केमिक स्ट्रोक

कसा तील नंबर संदर्भ नंबर आहेत.

संदर्भ

विज्ञान प्रतिनिधी २०२३ सप्टेंबर २५;१३:१५९६५. doi: 10.1038/s41598-023-43119-5

PM2.5 आणि इस्केमिक स्ट्रोकच्या वेगवेगळ्या घटकांची संशोधन प्रगती

बिन ली 1,#, योंग मा 2,#, यू झोउ 3,#, एर्किंग चाय 4,✉

Ref

Sci Rep. 2023 Sep 25;13:15965. doi: 10.1038/s41598-023-43119-5

Research progress of different components of PM2.5 and 

ischemic stroke

Bin Li 1,#, Yong Ma 2,#, Yu Zhou 3,#, Erqing Chai 4,✉